Dnia 14 sierpnia 2026 r. Federacja Weteranów Szermierki zamieściła oświadczenie na portalu Facebook „W sprawie organizacji współzawodnictwa sportowego w kategorii weteranów oraz wyłaniania reprezentacji Polski na międzynarodowe imprezy rangi mistrzowskiej” (Link do oświadczenia: https://www.facebook.com/share/p/18KzghnJzt/?mibextid=wwXIfr).
Już pobieżna analiza przedmiotowego oświadczenia prowadzi do wniosku, że zawarte w nim twierdzenia nie znajdują oparcia, ani w obowiązujących przepisach prawa, ani w prawidłowej wykładni przywoływanych regulacji, a miejscami opierają się na daleko idących uproszczeniach i założeniach, których autorzy nie poddali należytej weryfikacji.
Poniżej wskazane zostaną szczegółowo poszczególne nieścisłości, błędy w rozumowaniu oraz przypadki niewłaściwej interpretacji przepisów, które prowadzą do wniosków przedstawionych w oświadczeniu, a także zostaną one skonfrontowane z rzeczywistym stanem prawnym.
I. Kompetencje Polskiego Związku Szermierczego w zakresie kadry narodowej weteranów
Kluczowy dla oceny twierdzeń zawartych w oświadczeniu FWS jest art. 13 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 25 czerwca 2010 r. o sporcie, zgodnie z którym „Polski związek sportowy ma wyłączne prawo do powołania kadry narodowej oraz przygotowania jej do igrzysk olimpijskich, igrzysk paraolimpijskich, igrzysk głuchych, mistrzostw świata lub mistrzostw Europy”.
Przepis ten nie przewiduje żadnego wyłączenia odnoszącego się do kategorii weteranów. Brak jest zatem podstaw do przyjęcia, że ustawowa kompetencja polskiego związku sportowego do powoływania kadry narodowej miałaby nie obejmować zawodników kategorii weteranów.
Ponadto, Polski Związek Szermierczy wprost wykonuje kompetencję dotyczącą kadry narodowej weteranów. Wynika to z Protokołu nr 5 z zebrania Zarządu Polskiego Związku Szermierczego w kadencji 2021-2025 z dnia 3 września 2022 r., w którym, w pkt 8 dotyczącym „Zasad powoływania kadry narodowej weteranów”, Prezes PZS przedstawił nowy Regulamin powoływania kadry narodowej weteranów, wskazano jego treść oraz odnotowano, że regulamin został przez Zarząd zatwierdzony jednogłośnie. Regulamin stanowił wprost, że Polski Związek Szermierczy ma wyłączne prawo do określania składu kadry narodowej na mistrzostwa świata i mistrzostwa Europy weteranów we wszystkich kategoriach wiekowych, zaś uchwałę w sprawie powołania kadry podejmuje Zarząd PZS.
Również w 2026 r. kwestia powoływania reprezentacji weteranów pozostawała przedmiotem działań PZS. W protokole z posiedzenia Zarządu PZS z 27–28 marca 2026 r., w punkcie dotyczącym „Współpracy z weteranami”, wskazano wprost, że przedmiotem spotkań z przedstawicielami zarówno SPWS, jak i FWS była współpraca przy powoływaniu składów na Mistrzostwa Europy i Mistrzostwa Świata. Co więcej, Zarząd odnotował uzgodnienie, w myśl którego skład reprezentacji Polski na ME weteranów miał zostać zatwierdzony w oparciu o propozycje FWS i rekomendacje SPWS.
Powyższe ma kluczowe znaczenie dla oceny oświadczenia FWS. Federacja powołuje się na pismo PZS z dnia 2 lipca 2026 r., w którym Związek wskazał, że nie prowadzi współzawodnictwa, klasyfikacji ani ewidencji wyników w kategorii weteranów. Nie można jednak utożsamiać nieprowadzenia określonego rodzaju działalności sportowej z brakiem ustawowej kompetencji do powoływania kadry narodowej. Są to dwie odrębne kwestie.
W oświadczeniu FWS dokonano więc istotnego uproszczenia: z faktu, że PZS nie prowadzi obecnie własnego systemu współzawodnictwa weteranów, wyprowadzono wniosek o braku kompetencji PZS do powoływania reprezentacji Polski. Tymczasem źródłem tej kompetencji jest art. 13 ustawy o sporcie, a nie prowadzenie przez Związek określonego rankingu czy systemu klasyfikacji. Co więcej, dokumentacja PZS z marca 2026 r. potwierdza, że kwestia powoływania reprezentacji weteranów pozostaje przedmiotem działań samego Związku.
Na uwagę zasługuje również fakt, że zaangażowanie Polskiego Związku Szermierczego w rozwój szermierki weteranów znajduje odzwierciedlenie w jego dokumentach strategicznych. W przedstawionej przez PZS strategii rozwoju 2024-2028, w ramach analizy SWOT wskazano m.in. wzrost zainteresowania szermierką środowiska weteranów jako jedną z szans rozwoju dyscypliny, a także podkreślono możliwość uprawiania szermierki na każdym etapie życia. Dokument ten potwierdza zatem, że środowisko weteranów było przez PZS uwzględniane w planowaniu rozwoju polskiej szermierki, co pozostaje trudne do pogodzenia z próbą przedstawienia weteranów jako obszaru całkowicie pozostającego poza zainteresowaniem i działalnością Związku.
Nie bez znaczenia pozostaje również treść Statutu Polskiego Związku Szermierczego w zakresie określonych w nim celów i środków działania Związku. Zgodnie z § 9 Statutu celami PZS są m.in. rozwój szermierki na terenie kraju, organizowanie i prowadzenie współzawodnictwa sportowego, przygotowanie reprezentantów Polski do międzynarodowego współzawodnictwa, a także organizowanie działalności edukacyjnej, wychowawczej i popularyzatorskiej oraz upowszechnianie szermierki. Statut nie wprowadza przy tym żadnego ograniczenia tych celów wyłącznie do określonych kategorii wiekowych. Co więcej, § 10 wskazuje, że realizacja tych celów obejmuje m.in. opracowywanie kierunków rozwoju szermierki w kraju, organizowanie zawodów oraz przygotowanie zawodników do międzynarodowych zawodów mistrzowskich.
Powyższe postanowienia mają istotne znaczenie dla oceny twierdzeń zawartych w oświadczeniu FWS. Skoro statutowym celem PZS jest rozwój i upowszechnianie szermierki jako dyscypliny sportowej, a statut nie wyłącza z tego zakresu zawodników kategorii weteranów, brak jest podstaw do przyjęcia, że rozwój i popularyzacja szermierki wśród weteranów pozostają z definicji poza zakresem działalności Związku. Przeciwnie, należy uznać, że działania podejmowane przez PZS na rzecz środowiska weteranów mieszczą się w realizacji jego statutowych celów, co dodatkowo potwierdza, że przedstawianie tej kategorii jako obszaru pozostającego poza zakresem zainteresowania PZS stanowi rażące uproszczenie.
II. Status prawny Federacji Weteranów Szermierki
Istotne znaczenie dla oceny twierdzeń Federacji Weteranów Szermierki ma również jej status prawny. Zgodnie z odpisem z Krajowego Rejestru Sądowego FWS działa jako związek stowarzyszeń, a nie jako polski związek sportowy lub po prostu związek sportowy w rozumieniu ustawy o sporcie. Sam fakt prowadzenia przez FWS działalności sportowej, posiadania odpowiednich celów statutowych czy organizowania współzawodnictwa nie prowadzi zatem do uzyskania kompetencji, które ustawa w sposób szczególny przyznaje polskiemu związkowi sportowemu.
Różnica ta ma w niniejszej sprawie znaczenie zasadnicze. O ile FWS, jako związek stowarzyszeń, może w granicach prawa organizować własną działalność, zawody czy system współzawodnictwa, o tyle nie wynika z tego możliwość przypisania sobie kompetencji, które ustawa o sporcie zastrzega dla polskiego związku sportowego. Tymczasem oświadczenie FWS zdaje się konsekwentnie zacierać tę granicę, przedstawiając własną działalność organizacyjną tak, jak gdyby sam fakt jej prowadzenia był wystarczający do uzyskania kompetencji do wyłaniania reprezentacji Polski.
Tymczasem Statut PZS nie pozostawia w tym zakresie większych wątpliwości. PZS określa siebie jako polski związek sportowy w rozumieniu ustawy o sporcie, a jednocześnie wskazuje, że jest jedynym ogólnopolskim reprezentantem sportu szermierczego oraz ma wyłączne prawo do podejmowania decyzji we wszystkich sprawach dotyczących szermierki, z zastrzeżeniem kompetencji wynikających z ustawy. Co więcej, § 27 Statutu wprost przyznaje Zarządowi PZS kompetencję do powoływania kadry narodowej oraz ustalania zasad powoływania reprezentacji Polski na międzynarodowe imprezy mistrzowskie.
W konsekwencji należy wyraźnie oddzielić prawo FWS do prowadzenia własnej działalności sportowej od kompetencji do oficjalnego powoływania reprezentacji Polski. Pierwsze może wynikać ze statutu FWS i przepisów prawa powszechnego; drugiego nie można jednak „dopisać” sobie poprzez odpowiednie sformułowanie celów statutowych. Próba wyprowadzenia takiej kompetencji z samego faktu prowadzenia przez FWS własnego systemu współzawodnictwa stanowi zatem pomieszanie uprawnienia do organizowania własnej działalności z ustawowo określoną kompetencją polskiego związku sportowego.
III. Deklarowana reprezentatywność FWS a rzeczywisty zakres jej działalności
Na marginesie warto skonfrontować daleko idące deklaracje Federacji Weteranów Szermierki dotyczące reprezentowania całego środowiska weteranów z rzeczywistym zakresem prowadzonego przez nią współzawodnictwa. Pobieżna tylko analiza list rankingowych wskazuje zakres uczestnictwa w rywalizacji sportowej obu organizacji. Po stronie SPWS na listach rankingowych mamy ponad 150 zawodniczek i zawodników, po stronie FWS łącznie nieco ponad 40 zawodników, z czego 25 zawodników w kategorii floretu.
W sezonie 2024/2025 Puchar Polski Weteranów był organizowany zarówno przez SPWS jak i poprzednika FWS. Niestety w ostatnim sezonie FWS zamiast kontynuować współpracę w tym zakresie postanowił zorganizować zupełnie osobny cykl zawodów, w terminach pokrywających się albo z naszymi turniejami, albo turniejami EVF. Poza pierwszym turniejem, który rzeczywiście zgromadził całkiem sporą reprezentację floretu męskiego, pozostałe dwa były klapą pod względem frekwencyjnym. I chyba bardziej chodziło o sam fakt organizacji turnieju, niż o to, żeby miały jakąkolwiek wartość sportową. Świadczy o tym fakt, że planowano rozegrać wszystkie konkurencje męskie i kobiece, we wszystkich kategoriach w ciągu kilku godzin. To po prostu fizycznie niemożliwe, ale Facebook wszytko przyjmie, i ktoś naiwny mógł mieć wrażenie, że odbyło się coś więcej niż sparing.
Nie mniej wymowny jest poziom zaplecza organizacyjnego FWS. Deklarowanie kompetencji do organizowania współzawodnictwa na poziomie ogólnopolskim i wyłaniania reprezentacji Polski powinno bowiem iść w parze z zapewnieniem odpowiednich standardów organizacyjnych, w tym profesjonalnej obsady sędziowskiej. Tymczasem FWS nie dysponuje własnym, odpowiednio wykwalifikowanym korpusem sędziowskim, a przy organizacji swoich zawodów nie korzysta również z sędziów Polskiego Związku Szermierczego. Okoliczność ta dodatkowo pokazuje rozdźwięk pomiędzy przedstawianym przez FWS obrazem profesjonalnego, kompletnego systemu współzawodnictwa, a jego rzeczywistym zapleczem organizacyjnym.
W konsekwencji trudno oprzeć twierdzenie o szczególnej pozycji FWS na samym fakcie prowadzenia przez nią własnej klasyfikacji. Sama możliwość organizowania zawodów i prowadzenia wewnętrznego rankingu nie przesądza o reprezentatywności danego podmiotu, ani, tym bardziej, o jego kompetencji do występowania w imieniu całego środowiska weteranów.
IV Przynależność PZS do FIE, a reprezentowanie Polski w międzynarodowym współzawodnictwie weteranów
Kolejnym elementem, który całkowicie umyka autorom oświadczenia FWS, jest międzynarodowy wymiar kompetencji Polskiego Związku Szermierczego. Zgodnie z art. 12a ust. 1 ustawy o sporcie polski związek sportowy jest obowiązany należeć do właściwej międzynarodowej federacji sportowej. W przypadku szermierki właściwą organizacją jest Międzynarodowa Federacja Szermiercza (FIE), której aktualny Statut stanowi, że jej członkami są federacje krajowe oficjalnie uznane jako jedyni przedstawiciele szermierki w swoich państwach.
W odniesieniu do Polski takim członkiem FIE jest Polski Związek Szermierczy, który FIE wskazuje jako polską federację narodową. Nie jest to zatem wyłącznie kwestia krajowego porządku organizacyjnego, lecz element międzynarodowej struktury zarządzania szermierką. FIE sama wskazuje bowiem, że krajowe federacje są organami właściwymi dla szermierki w poszczególnych państwach, a ich szczególny status polega na reprezentowaniu danego państwa w strukturze FIE.
Co szczególnie istotne z punktu widzenia niniejszej analizy, powyższe zasady obejmują również szermierkę weteranów. Aktualne przepisy organizacyjne FIE dotyczące Mistrzostw Świata Weteranów przewidują, że kwestie zgłoszeń, wycofania lub zastępowania zawodników są obsługiwane za pośrednictwem właściwej krajowej federacji. W szczególności w przypadku wycofania zawodnika lub drużyny, to krajowa federacja ma obowiązek poinformować FIE i organizatorów, zaś w przypadku zastępstwa zawodnika pisemny wniosek do FIE składa krajowa federacja.
Mistrzostwa Świata Weteranów FIE nie są bowiem prywatnym turniejem organizowanym przez dowolne stowarzyszenie zainteresowane szermierką weteranów, lecz oficjalnymi zawodami, organizowanymi w ramach międzynarodowego systemu szermierczego. W 2026 r. odbędą się one w Tbilisi w dniach 9–17 października, przy czym program obejmuje zarówno konkurencje kobiet i mężczyzn, jak również konkurencje indywidualne i drużynowe.
W tym świetle szczególnie osobliwie brzmią twierdzenia FWS o własnej kompetencji do „wyłaniania reprezentacji Polski”. Można bowiem stworzyć własny ranking, regulamin i system zawodów, można nawet nadać mu podniosłą nazwę „reprezentacji Polski”, ale nie można w ten sposób zmienić międzynarodowej struktury organizacyjnej szermierki ani zastąpić polskiej federacji narodowej w relacjach z FIE. W oficjalnym systemie FIE podmiotem reprezentującym Polskę pozostaje PZSzerm, a fakt ten nie zostaje uchylony przez utworzenie przez FWS własnego, równoległego systemu współzawodnictwa weteranów.
W konsekwencji należy odróżnić wewnętrzną klasyfikację prowadzoną przez FWS od oficjalnego mechanizmu uczestnictwa polskich zawodników w międzynarodowym systemie FIE. To pierwsze może być przejawem działalności statutowej FWS; to drugie odbywa się w ramach struktury, w której Polskę reprezentuje PZSzerm jako krajowa federacja szermiercza. Próba utożsamienia tych dwóch porządków stanowi zatem kolejne, zasadnicze uproszczenie zawarte w oświadczeniu FWS.
Warto dodać, że od 2024 roku na oficjalnej stronie PZS prezentuje “Ranking weteranów” i jest to bezpośrednie odwołanie do rankingów prowadzonych przez SPWS. Ranking SPWS nikogo nie dyskryminuje i liczy punkty wszystkim zawodnikom, którzy albo startowali w krajowych turniejach organizowanych przez SPWS albo turniejach organizowanych przez EVF (European Veterans Fencing).
Z nieukrywaną przyjemnością odnotowaliśmy w oświadczeniu FWS, jeden punkt, pod którym podpisujemy się obiema rękoma. „IX Reprezentacja Polski powinna być wywalczona na planszy.”
SPWS od 35 lat prowadzi taką rywalizację, prowadziła również w ubiegłym sezonie. LIczymy punkty wszystkim zawodnikom z polskim paszportem zarówno z turniejów krajowych organizowanych przez nas samych a także Europejską Federację Weteranów (EVF) i FIE i na tej podstawie przesyłamy składy do akceptacji przez PZS. System jest jasny i transparentny, zawodnicy na początku sezonu wiedzą gdzie i jakie punkty mogą zdobyć i jaki jest aktualny stan wyścigu o miejsca do kadry. Czyli wszystko jest gotowe i działa. Wystarczy tylko wystartować i pokonać przeciwników.
V. Wartość powoływanej „opinii prawnej”
Na osobne omówienie zasługuje również sposób, w jaki autorzy oświadczenia posługują się bliżej nieokreśloną „opinią prawną”. Oświadczenie wielokrotnie odwołuje się do „oceny prawnej przygotowanej przez podmiot zewnętrzny na zlecenie Federacji Weteranów Szermierki”, jednak w treści oświadczenia nie wskazano, kto konkretnie opinię tę sporządził, jakie posiada kwalifikacje zawodowe, doświadczenie w zakresie prawa sportowego, ani nawet czy jej autorem jest osoba posiadająca uprawnienia do profesjonalnego świadczenia pomocy prawnej.
Trudno zatem traktować enigmatyczne „stanowisko prawne” jako argument o szczególnej mocy. Czytelnikowi przedstawiono bowiem nie opinię określonego, możliwego do zweryfikowania eksperta, lecz bliżej nieidentyfikowaną ocenę sporządzoną na zamówienie strony zainteresowanej określonym wynikiem sporu. Tym samym autorzy oświadczenia oczekują, aby sama etykieta „opinia prawna” zastąpiła zarówno wskazanie jej autora, jak i możliwość oceny jego kompetencji oraz metodologii.
Co więcej, w sytuacji, w której przedstawiane w oświadczeniu wnioski mają służyć uzasadnieniu rzekomego wyłącznego prawa FWS do prowadzenia współzawodnictwa weteranów i wyłaniania reprezentacji Polski, brak wskazania autora takiej opinii jest szczególnie znamienny. Nie sposób bowiem zweryfikować, czy osoba, która miała dokonać analizy, w ogóle posiada kompetencje pozwalające na formułowanie wniosków dotyczących ustawy o sporcie, statusu polskiego związku sportowego oraz relacji pomiędzy krajowym i międzynarodowym systemem organizacji szermierki.
W konsekwencji powoływanie się na anonimową w istocie „opinię prawną” nie może zastępować samodzielnej analizy przepisów prawa. Prawo nie staje się bardziej przekonujące tylko dlatego, że poprzedzi się określone twierdzenie słowami „opinia prawna”. Jeżeli zaś autorzy oświadczenia chcą nadawać swoim twierdzeniom walor ekspertyzy prawnej, powinni w pierwszej kolejności umożliwić odbiorcom ustalenie, kto tę ekspertyzę sporządził i na jakiej podstawie miałby posiadać kompetencje do wyrażania przedstawionych w niej kategorycznych ocen.
Dla uniknięcia wątpliwości co do przeprowadzonych wywodów prawnych ze strony SWPS analizę oświadczenia FWS pod kątem zgodności z przepisami prawa przygotował radca prawny dr Jerzy Pardus i zespół działający pod jego nadzorem.
VI. Nagroda Fair Play – propozycja dla „wybranych” reprezentantów kadry narodowej
Na zakończenie warto odnieść się do ogłoszonej przez Federację Weteranów Szermierki inicjatywy ustanowienia Nagrody Fair Play. FWS poinformowała o powołaniu Kapituły tej nagrody, wskazując, że jej celem ma być propagowanie zasad FAIR PLAY w szermierce wśród wszystkich zawodników.
W związku z powyższym, jako autorzy niniejszej dokumentu, pozwalamy sobie zaproponować, aby szczególnym adresatem tej nagrody zostali wszyscy zawodnicy powołani do reprezentacji Polski przez Polski Związek Szermierczy, którzy nie wzięli udziału w zawodach kwalifikacyjnych stanowiących podstawę sportowej selekcji do kadry. Trudno o bardziej wymowny sposób uczczenia idei FAIR PLAY w sytuacji, w której zawodnicy uczestniczący w rywalizacji i osiągający wyniki kwalifikujące ich do reprezentacji mieli zostać pominięci.
Jeżeli zatem istotą fair play ma być równość szans, przejrzystość reguł i szacunek dla wyników osiąganych w sportowej rywalizacji, to trudno nie dostrzec pewnego paradoksu: zawodnik, który nie stanął na planszy w zawodach kwalifikacyjnych, może ostatecznie znaleźć się w reprezentacji Polski przed zawodnikiem, który w tej rywalizacji rzeczywiście uczestniczył i wywalczył wynik przemawiający za jego powołaniem. W takiej sytuacji ustanowiona przez FWS nagroda Fair Play zyskuje szczególnie szerokie pole do zastosowania. Nie pozostaje zatem nic innego, jak życzyć Kapitule sprawnej pracy i powodzenia w poszukiwaniu kolejnych przykładów realizacji idei FAIR PLAY.
Alternatywnie, pozwalamy sobie zastanowić się nad nominowaniem do nagrody zawodnika, który deklarował swój udział w Akademickich Mistrzostwach Polski w szermierce 2025/2026, a następnie – w godnym najwyższego uznania geście – z udziału tego zrezygnował, pozostawiając tym samym miejsce młodszym kolegom. Trudno nie dostrzec w takim zachowaniu szczególnej troski o rozwój młodego pokolenia zawodników oraz gotowości do postawienia dobra innych ponad własny interes sportowy. Trudno również nie dostrzec, iż przedstawiciele FWS z jednej strony kwestionowali organizację Mistrzostw Polski Weteranów przez SPWS, a jednocześnie bezkrytycznie zaakceptowali organizację Akademickich Mistrzostw Polskich w szermierce bez uzyskania stosownej licencji ze strony PZS.
Być może właśnie takie przykłady powinny stanowić dla Kapituły szczególnie cenny materiał do rozważań nad istotą FAIR PLAY. W końcu idea sportowej rywalizacji nie musi ograniczać się wyłącznie do walki na planszy Jeżeli zaś dodatkowo ktoś wcześniej zadeklarował udział, a następnie z własnej woli z tej możliwości zrezygnował, to niewątpliwie otwiera to przed Kapitułą całkowicie nowy, niezwykle interesujący wymiar interpretacji zasad FAIR PLAY.
Pomimo niewątpliwie krytycznego charakteru przedstawionych powyżej uwag, pozostajemy pod wrażeniem niewątpliwego rozmachu organizacyjnego Federacji Weteranów Szermierki i z zainteresowaniem oczekujemy na dalsze efekty jej działalności.